تکنولوژی لیزر به صورت گسترده ای در تحقیقات پزشکی ، تشخیص و درمان بیماری ها استفاده می شود.اثرات بالینی لیزر درمانی به خوبی شناخته شده است و در خیلی از میادین و اماکن مورد استفاده است.

اندیکاسیون های لیزردرمانی

• بیماری های مفاصل و عضلات و استخوان: (آرتروز، دیسکوپاتی ها، کندریت ها، استئومالاسی، استرین و اسپرین تاندون ها، تاندونیت ها، استئومیلیت ها، آرتریت روماتوئید، اسپوندیلیت انکلیوزان، فیبرومیالژی، استئوکندروزمهره ها، در مرحله عود آن و …).
• بیماری های قلب و عروق: (فشار خون، ایسکمی قلبی و نارسائی عروق کرونر ، واریس، لنف ادم، ترومبوفلبیت ها، و آنژیوپاتی ها و …).
• بیماری های ریوی: (آسم، برونشیت، برونکوپنومونی، آمپیم، پلوریت و …).
• بیماری های اندوکرین و متابولیسمی: (دیابت، افزایش چربی ، اسید اوریک، چاقی و …).
• بیماری های گوش و حلق و بینی: (رینیت، سینوزیت، اوتیت، فارنژیت، لارنژیت، وزوز گوش، آفت دهانی، هرپس لبی، زبان جغرافیایی و …).
• بیماری های زنان: (دردهای مزمن لگن، چسبندگی های لگن بعد از جراحی و آندومتریوز، سالپنژیت، زخم های واژینال، دیس منوره، frigidility (سردمزاجی)، بارتولینیت، ناباروری و …).
• جراحی: (تسریع ترمیم زخم، سوختگی، کلوئید، درد بعد از جراحی، بازگشت سریع فعالیت ارگان ها بعد از جراحی، کاهش التهاب و عفونت، افزایش عمر گرافت های پوستی و …).
• بیماری های کودکان: (پنومونی، اوتیت، فارنژیت، لارنژیت، سوختگی، درد و …).
• بیماری های گوارشی: (زخم معده واثنی عشر، گاستریت، کولیت، هپاتیت، پانکراتیت، هموروئید، و …).
• بیماری های پوستی: (آکنه، اگزما، آلوپسی و ریزش مو، کهیر، ویتیلیگو، پسوریازیس، استریا، روشن سازی و جوان سازی پوست و …).
• بیماری های کلیوی: (پیلونفریت، سیستیت، اورتریت، پروستاتیت و …).
• بیماری های عصبی: (رادیکولوپاتی ها، نروپاتی ها، ترمیم عصب، میوپاتی ها، میگرن، سندرم کانال کارپ و …).

دندان پزشکی

لیزرها کاربرد گسترده در رشته های مختلف دندان پزشکی خصوصا وقتی روش های مرسوم ناکارآمد می باشند دارد.تکنولوژی لیزرنقش برجسته ای در اندودنتیس جهت تعدیل ساختمان دندان ، تمیز کردن و شکل دادن به سیستم ریشه کانال ، تشخیص پولپ و جراحی اندودنتیس دارد.لیزرهایی مانند ND:YAG ,CO2 و لیزرهای دیودی نیمه هادی در درمان بافت نرم حفره دهانی مورد استفاده قرار می گیرند. در پریودنتیس لیزرER:YAG توان بالقوه کاربرد بالینی در درمان بافت های سخت دارد زیرا لیزر توانائی برش یا تراش استخوان را با حداقل آسیب و تسریع التیام بافتی را دارد.لیزرها در اورتودنسی جهت اسکنینگ لیزری آنومالی های کرانیوفاسیال استفاده می شوند.
درماتولوژی
پیشرفت تکنولوژی لیزر متخصصین پوست را قادر به انتخاب روش های بهتر و حصول به نتایج بالینی بالاتر کرده است.لیزرها به صورت گسترده در بیماری های پوستی مانند آکنه ولگاریس ، سودوفولیکولیت barbae و ضایعات عروقی و پیگمانته نموده است.همچنین از لیزرها برای برداشتن مو زائد (توسط لیزر ND:YAG ) ، تاتو و بافت اسکار استفاده می شود.از لیزرها جهت تشخیص سریعتر عفونت ها (درمقایسه با روش های تشخیصی استاندارد مانند PCR ( با تکنیک Laser-capture microdissectionاستفاده می شود.

انکولوژی

لیزرها در درمان فوتودینامیک(PDT ) بیماران با تومورهای بدخیم و امراض غیرتومورال استفاده می شود.
درمان فوتودینامیک مشتمل بر وجود عامل حساس به نور (که با نور مرئی واکنش نشان دهد) ،احتباس عامل حساس به نور در بافت تومورال و پرتودرمانی انتخابی بافت تومورال (که قبلا با رنگ حساس به نور شده است ) با لیزر می باشد.این تکنیک نقش مهمی در حفظ ارگان سالم دارد.
لیزرها خصوصا تکنیک Laser-capture microdissectionبخش برجسته ای از تکنولوژی تشخیص سریع مارکر های پروتئینی سرطانی در مراحل ابتدایی کانسر می باشند. در جراحی انکولوژی لیزرهای CO2 برای درمان جراحی کارسینومای حفره دهان ، فارنگس و لارنگس استفاده می شوند.

چشم پزشکی

منابع تولید انرژِی لیزر شامل لیزرهای ND:YAG و CO2 نقش مهم و فزاینده ای در جراحی چشم پزشکی دارند. خصوصا لیزر ND:YAG ( که می تواند به عنوان یک چاقوی قدرتمند استفاده شود) به علت عمق نفوذ عالی در بافت اپتیکی و خواص هموستاتیکش سودمند است. روش لیزیک یکی از رایج ترین تکنیک های جراحی لیزری می باشد. مزایای لیزیک شامل درد و ناراحتی کمترو همچنین کاهش دوره نقاهت می باشد. اما اشکال لیزیک خطر عفونت بستر استرومای قرنیه بعداز جراحی می باشد که البته عارضه نادری است.

گوش ، حلق و بینی

لیزرها دقت و توانایی فوتوکواگولاسیون بافتی را در جراحی راه هوایی خصوصا در زیر گروه کودکان بالا می برند. لیزر CO2 رایج ترین لیزر مورد استفاده در این نوع جراحی ها است زیرا سایر انواع لیزر خطر ایجاد اسکار بیشتر موضع جراحی را دارند.

جراحی پلاستیک

لیزر نقش برجسته ای در جوان سازی پوست دارد.اخیرا با ترکیب لیزر ER:YAG و CO2 تفاوت بالینی نتایج حاصل لز لایه برداری پوستی توسط این دو نوع لیزر کاهش یافته است(همچون اثرات این لیزرها روی بیماران با قوام پوستی مختلف و تفاوت مدت دوره بهبودی بعداز انجام این لیزرها).هنوز این تکنیک جدید در مرحله تحقیقاتی است اما به نظر می رسد آینده درخشانی دارد.
Fractional laser modality (روش استفاده کسری لیزر)یک پیشرفت جدید در جوان سازی و لایه برداری پوست است.در این سیستم عملا فقط کسری از سطح پوست تحت تاثیر نور لیزر قرار می گیرد.شلیک های لیزر به طورمساوی در تمام سطح پوست تحت تابش توزیع می شود ؛ به گونه ای که هر شلیک لیزری توسط نواحی میکروسکوپیک لیزر نشده ، احاطه شده است.نظریه حامی این شیوه درمانی مبتنی بر این است که این شیوه درمانی به التیام سریع تر سطح در معرض تابش کمک می کند و دوره بهبودی بعداز لیزر را در بیمار کوتاه تر می کند.

دیگر کاربردها

ارزیابی سلول ها و اجزا سلولی (Cytometry) به روش اسکنینگ لیزری
یک کاربرد دیگر لیزر ارزیابی سلول ها و اجزا داخل سلولی آنها است. (LSD)Laser scanning cytometry یک تکنیک جدید می باشد که مزایای زیادی نسبت به دیگر روش های سیتومتری دارد. حجم نمونه کم مورد نیاز و توانایی بهره گیری از اطلاعات فلورسانسی و مورفولوژیک از مزایای روش سیتومتری اسکنینگ لیزری است.کاربرد های احتمالی این تکنیک شامل بیوپسی بافتی ، ترسیم نقشه ژنتیک سلولی و تعیین پلوئید سلولی و فنوتیپ ایمنی می باشد.
جوشکاری لیزری بافتی
جوشکاری لیزری بافتی یک روش جایگزین پیشنهادی جهت بستن زخم می باشد.این تکنیک نقش مهمی را در بسیاری از جراحی های تخصصی شامل اورولوژی ، جراحی قلب و توراکس ، جراحی پلاستیک و جراحی اعصاب پیدا نموده است.به خصوص وقتی دوخت زدن یا بخیه زدن مشکل باشد این روش حائز اهمیت می باشد.معرفی سیستم های بیشتر همچون جوش دهنده های پروتئینی ، تشدیدکننده های کروموفوری و سیستم های بازتاب کنترل حرارتی (temperature-controlled feedback) به شناخت بیشتر این تکنولوژی در پزشکی بالینی کمک می‌کند.

درمان با شدت پایین لیزر

لیزر با شدت پایین ، با انرژی کمتر از۱۰-۱۰۰ W کار می کند و به عنوان ابزار احتمالی درمان ، مورد بررسی دقیق قرار گرفته است.اگرچه شواهد جدال برانگیز بوده است ، درمان با شدت پایین لیزر (LLLT) ممکن است در ترمیم زخم های پوستی و تسکین درد سودمند باشد. باوجود اینکه در ایالات متحده مورد استفاده وسیع قرار نگرفته است ، روش درمان لیزر با شدت پایین (LLLT) به صورت گسترده در دیگر کشورها برای درمان بیماری های پوستی ، دندانی ، عصبی و اختلالات Chiropractic (علم کاربرد روش های تشخیصی نوروفیزولوژیک و درمان بیماری ها با از بین بردن محرک های عصبی زیان بار) استفاده می شود
تحقیقات درد
پالس های لیزر ( از آرگون ، CO2 ، ND:YAG و دیگر انواع لیزر) در مطالعات بالینی و تجربی جهت القا درد در انسان و حیوان مورد استفاده قرار گرفته است. فعال شدن گیرنده درد نوسیسپتور nociceptor با گرما اطلاعات تحقیقاتی در رابطه با مکانیزم های آسیب و تحریک و اثرات درمانی اقدامات مختلف درمانی را فراهم می کند.

لیزر درمانی در آسیب های ورزشی

امروزه از لیزر درمانی در جنبه های مختلفی از ورزش و مسابقات استفاده می شود.
انواع آسیب ها به سه دسته اندام فوقانی، اندام تحتانی وستون فقرات تقسیم شده اند که به نمونه هایی از لیزر درمانی با (نور قرمز و مادون قرمز) در مواردی چون اپی کندیلیت داخلی و خارجی، ضایعات مچ دست و مفاصل بین انگشتی از اندام فوقانی و آسیب تاندون آشیل و … از اندام تحتانی و سندرم های گردنی و کشیدگی عضلانی از ستون فقرات می توان اشاره نمود.

به طور کلی، لیزر می تواند در اصلاح تغییرات ایجاد شده در ضایعات ورزشی مانند تورم، هماتوم، درد، ایسکمی بافتی (کاهش جریان خون در بافت) و… نقش موثری داشته باشد.
لیزرهای کم توان سبب افزایش جریان خون و لنف موضعی می شوند و پس از جذب هماتوم و کاهش تورم ایجاد شده، به ترمیم بافتی می پردازند. همچنین پس از آسیب وارد شده به بافت نرم که سبب ایجاد نقاط ماشه ای (Trigger point) دردناک در محل می شوند، لیزر درمانی به خوبی درد این نقاط را برطرف می سازد. لیزرهای کم توان از طریق افزایش تولید ATP، افزایش آستانه درد، کاهش آزادی هیستامین، استیل کولین و برادی کینین، افزایش سطح بتاآندرفین ها در نخاع و … سبب کاهش درد در فرد آسیب دیده می گردند.

درمان با لیزر باید به طور منظم و به شکل ۱ الی ۲ بار در روز و یا طبق نظر پزشک صورت پذیرد. بررسی ها نشان داده اند ورزشکاران آسیب دیده ای که تحت درمان با لیزرهای کم توان قرار گرفته اند بسیار زودتر از آن هایی که فقط فیزیوتراپی انجام داده اند، به ادامه فعالیت ورزشی خود باز می گردند. از طرفی، تحقیقات دیگر بیانگر این مطلب است که در این ورزشکاران، میزان آسیب مجدد نیز به طور واضحی کمتر بوده و این مساله نشانگر آن است که لیزر تنها به از بین بردن علایم کمک نمی کند بلکه سبب رفع آسیب اصلی نیز می گردد .

نکته قابل ذکر دیگر آن است که لیزر درمانی بر روی ضایعاتی که نیاز به جراحی دارند نیز اثر مثبت می گذارد و درصد پاسخ دهی عمل جراحی در ورزشکار را بالا می برد.
لیزر درمانی هم به صورت درمان منفرد و هم به شکل درمان تکمیلی همراه با سایر روش های درمانی قابل استفاده است.

کاربرد درمانی لیزر در واریس

واریس شایعترین اختلال عروقی در انسان است که در خانم ها بیشتر دیده می شود و شیوع آن در بالغین، با افزایش سن زیاد می گردد. در ضمن با عواملی چون تعداد زایمان، جثه بیمار، منطقه جغرافیایی افراد و رژیم های تغذیه ای در ارتباط است. اتیولوژی آن ناشناخته است ولی برخی مطالعات آن رابه ضعف دریچه ای اولیه و یا به ضعف جدار ورید که نهایتا” باعث نارسایی دریچه ای می گردد نسبت می دهند. واریس معمولا” در زیر زانو و در شاخه های ورید صافن بزرگ دیده می شود که بهترین روش ارزیابی آن استفاده از اولتراسوند داپلر می باشد. +

علائم و نشانه های واریس وریدی شامل:

۱- کوفتگی و خستگی پا به خصوص در پایان روز و یا بعد از ایستادن به مدت طولانی که با بالاتر بردن پاها از سطح قلب بهبود می یابند.
۲- ادم گوده گذار که به خوبی توسط جوراب کشی کنترل می شود.
۳- خارش و یا تغییر در رنگ مچ پا و احتمال زخم شدن آن ها.
۴- درد شدید و ناگهانی و سفت شدن برآمدگی های واریسی به علت لخته شدن خون داخل وریدی
که در این حالت احتمال بروز آمبولی ریه وجود دارد.

انوع تظاهر بالینی و نوع درمان:
وریدهای مویرگی یا تلانژکتازی و تار عنکبوتی: درمان توسط لیزر
واریکوزیته های خفیف: درمان به وسیله اسکلروتراپی
واریکوزیته های شدید و نارسایی ورید صافن: درمان به وسیله لیزر داخل وریدی
زخم واریسی و درگیری ورید عمقی: درمان به وسیله لیزر داخل وریدی

از بین بردن موهای زائد

اشعه لیزر توسط رنگدانه های فولیکول مو (ملانین) و یا هموگولوبین جذب و موجب تخریب فولیکول های مو و ضایعات عروقی می گردد و به بافت های اطراف صدمه ای وارد نمی کند. درمان با دستگاه های لیزر رفع موهای زائد مانند NDYAG ، ALEXANDRITE وIPL باعث کاهش دائمی موهای زائد و ناخواسته پوست می شوند،لیکن عوامل متعددی در نتیجه درمان موثر می باشند. به همین جهت تعداد دفعات درمان از ۳ تا ۸ بار متغیر می باشد. به دلیل آن که موهای تیره قدرت جذب انرژی بیشتری دارند سریع تر درمان می شوند و موهای تیره و خشن بهترین پاسخ درمانی را دارا خواهند بود.
میکرودرم Microderm abrassion

میکرودرم یا لایه برداری ظریف پوست یک عمل غیر تهاجمی برای صاف کردن سطح پوست بوده که در این روش توده ای از کریستال های استریل بسیار ظریف به شکل کنترل شده توسط فشار هوا به پوست برخورد کرده و باعث کنده شدن لایه بیرونی سطح پوست می شود. این عمل منجر به تحریک ساخت سلول های سطحی پوست شده، در نتیجه لایه های پوستی سالم و محکم تر ایجاد شده، پوست منطقه مورد نظر صاف، شفاف و در ظاهر جوان تر خواهد شد.
زمان هر جلسه بسته به نوع و شرایط پوست فرد متفاوت می باشد. معمولا” لازم است جلسات درمانی چند نوبت تکرار شود. این روش شیوه مطمئن، کم هزینه، بدون درد و بی خطر برای انواع پوست است.
برای چین و چروک های ظریف، کومدون های سرسیاه و سرسفید، لکه های رنگی پوست، جای جوش و کاهش اسکار پوست قابل استفاده است.

درمان ضایعات عروقی

به دو بخش تومورها و مالفورماسیون های عروقی تقسیم می شوند:
نئوپلاسم های خوش خیم عروقی از کانال های عروقی که توسط سلول های آندوتیال منظمی مفروش شده اند تشکیل می گردند مانند همانژیوم ها. تومورهای بدخیم دارای کانال های عروقی کمتری هستند و فقط از چند کانال ناقص تشکیل شده اند مانند

همانژیوسارکوما.

الف – نئوپلاسم های خوش خیم عروقی:

همانژیوم: ضایعات خوش خیمی هستند که حدود ۷% از کلیه تومورهای خوش خیم را تشکیل می دهند که به انواع زیر است:

۱- همانژیوم مویرگی: معمولا” در پوست و غشاهای مخاطی به وجود می آیند قطر این تومورها از ۱ میلی متر تا چندین سانتی متر است.
۲- همانژیوم توت فرنگی شکل: از موقع تولد وجود دارند به سرعت در عرض چند ماه رشد کرده و سپس در سن ۱ تا ۳ سالگی اندازه آن ها رو به کاهش می گذارد و در ۸۰% موارد تا سن ۵ سالگی به کلی ناپدید می گردند.
۳- همانژیوم غاری: از کانال های عروقی غار مانند و بزرگی تشکیل شده اند و ضایعاتی فاقد کپسول را به وجود می آورند که قطر آن ها به طور معمول از ۱ تا ۲ سانتی متر متغیر است می توانند علاوه بر مخاط در کبد، مغز و سایر اغشاء نیز به وجود آیند.

ب – اکتازی عروقی (تلانژکتازی):

تجمع بارزی از مویرگ ها، ونول ها یا آرتریول ها در پوست یا غشاهای مخاطی بوده که می توانند مادرزادی یا اکتسابی باشند.
نوعی از تلانژکتازی که رنگ شرابی دارد (port-wine stain) از ابتدای تولد موجود است و همراه با رشد کودک به تدریج بزرگ تر می شود و موجب ضخیم شدن پوست مبتلا می گردد.
تلانژکتازی عنکبوتی (spider telangiectasia) متشکل از آرتویول های کوچک زیر جلدی است که به صورت شعاعی یه دور یک مرکز قرار گرفته اند و اغلب ضربان دار هستند. این ضایعات به طور تیپیک در نیمه فوقانی بدن و در شرایط افزایش استروژن نظیر حاملگی و سیروز به وجود می آیند.

انواع ضایعات عروقی به وسیله لیزر قابل درمان هستند که نمونه هایی از آن به شرح زیر است:

۱- لیزر ۵۳۲ nm NdyaG
۲- ۵۳۲ nm KTP
۳- ۵۷۸ nm copper vapor
۴- ۵۸۵ nm Flash lamp-pumed pulsed dye